Warning: Creating default object from empty value in /srv/psa05/hrmexpertise.nl/subdomains/blog/httpdocs/wp-content/plugins/download-monitor/classes/download_taxonomies.class.php on line 156 Warning: Creating default object from empty value in /srv/psa05/hrmexpertise.nl/subdomains/blog/httpdocs/wp-content/plugins/download-monitor/classes/download_taxonomies.class.php on line 156 Warning: Creating default object from empty value in /srv/psa05/hrmexpertise.nl/subdomains/blog/httpdocs/wp-content/plugins/download-monitor/classes/download_taxonomies.class.php on line 156 Warning: Creating default object from empty value in /srv/psa05/hrmexpertise.nl/subdomains/blog/httpdocs/wp-content/plugins/download-monitor/classes/download_taxonomies.class.php on line 156 Wanneer doelen aanzetten tot onethisch gedrag | Expertisecentrum Human Resource Management & Organizational Behavior

Wanneer doelen aanzetten tot onethisch gedrag

door Laetitia Mulder

Onderzoek

Het stellen van doelen werkt vaak motiverend en prestatie verhogend. Echter, er is ook gebleken dat doelen tot “vals spelen” kunnen leiden. Er zijn bijvoorbeeld gevallen bekend van bedrijven die onaffe producten verzenden om aan de verkoop-quota te voldoen, van scholen die bepaalde leerlingen buiten beschouwing laten in rapportage van de schoolcijfers teneinde het slagingspercentage op te krikken, en van ziekenhuizen die hoge-risico patiënten weigeren om hun sterftecijfer omlaag te halen.

            In de wetenschappelijke literatuur is er echter geen overeenstemming of doelen nu wel of niet onethisch gedrag in de hand werken. Sommige onderzoeken laten zien van wel en anderen juist van niet. Op het congres Academy of Management, vorige week in Orlando, Florida, presenteerden Matthew Chao en Ian Larkin onderzoek waarin ze uitzochten hoe het nou zat. Het was hen opgevallen dat, in het onderzoek tot nu toe, de doelen waarvan het effect werd getest, nogal van elkaar verschilden. Sommige onderzoeken gingen over doelen waaraan een financieel gevolg kleefde (“als je 5 puzzels oplost, dan krijg je €10”) en anderen weer over doelen waarin een vergelijking met de prestatie van anderen werd gelegd (“de meeste mensen lossen in deze taak 5 puzzels op”). Chao en Larkin redeneerden dat het wellicht niet zozeer het stellen van doelen op zich was dat leidt tot vals spelen, maar wel het soort motivatie achter het doel (het verdienen van geld of het net zo goed willen presteren als anderen). Daarom voerden ze onderzoek uit waarin mensen een puzzeltaak kregen en verdeelde hun proefpersonen in meerdere groepen: zij die geen enkel doel meekregen maar alleen de opdracht om “hun best te doen”, zij die een doel zonder motivatie meekregen (“jouw doel is het oplossen van 3 puzzels”), zij die een financieel gevolg meekregen (“als je 3 puzzels oplost krijg je $3”) en zij die een vergelijking met anderen meekregen (“de meeste mensen lossen 3 puzzels op”), en zij die een combinatie van deze opdrachten kregen (bijvoorbeeld een doel gecombineerd met een vergelijking met anderen: “jouw doel is het oplossen van 3 puzzels; de meeste mensen lossen 3 puzzels op”). Na de puzzel-taak kregen proefpersonen de goede antwoorden en keken ze hun eigen werk na, waarbij ze dus de mogelijkheid hadden om te liegen over het aantal puzzels dat ze goed hadden.

            Wat bleek? De groep die alleen een doel hadden meegekregen zonder financieel gevolg of vergelijking met anderen, logen niet meer dan degenen die alleen maar de instructie hadden gehad hun best te doen. Het stellen van een doel leidde op zich dus niet tot onethisch gedrag. Echter, zodra er een financieel gevolg was of een vergelijking met anderen (of dat nou wel of niet werd gecombineerd met een expliciet doel), leidde dat tot meer leugens. Kennelijk is het dus niet zozeer het stellen van doelen op zichzelf, maar meer de motivatie achter het doel dat mensen aanzet tot onethisch gedrag. De motivatie om geld te verdienen alsmede de motivatie om niet onder te doen voor de prestaties van anderen was genoeg om mensen aan het liegen te krijgen over hun eigen prestaties.

            In de praktijk zijn doelen natuurlijk wel vaak automatisch gekoppeld aan een motivatie: meestal hebben mensen een reden om een doel na te streven en veelal is die reden financieel of sociaal van aard. Echter, de implicatie van de resultaten van Chao en Larkin zijn dat deze financiële en “met anderen vergelijkende”  motivaties, onethisch gedrag in de hand werken. Als een bedrijf werknemers dit wil voorkomen, maar mensen toch wil motiveren met behulp van het stellen van doelen moet het deze doelen dus niet koppelen aan een financieel gevolg of aan een vergelijking met anderen. Aan welke motieven dan wel? Ander onderzoek heeft uitgewezen dat een persoonlijk leerdoel geen onethisch gedrag als gevolg heeft: als mensen nastreven zichzelf te verbeteren en persoonlijke vooruitgang te boeken, is “valsspelen” geen middel om dat doel te bereiken.

Kortom: de negatieve neveneffecten van doelen kunnen worden voorkomen als de reden om het doel na te streven niet financieel gewin is of competitie met anderen, maar als ze worden gesteld in het kader van persoonlijke ontwikkeling.

Bookmark and Share