Warning: Creating default object from empty value in /srv/psa05/hrmexpertise.nl/subdomains/blog/httpdocs/wp-content/plugins/download-monitor/classes/download_taxonomies.class.php on line 156 Warning: Creating default object from empty value in /srv/psa05/hrmexpertise.nl/subdomains/blog/httpdocs/wp-content/plugins/download-monitor/classes/download_taxonomies.class.php on line 156 Warning: Creating default object from empty value in /srv/psa05/hrmexpertise.nl/subdomains/blog/httpdocs/wp-content/plugins/download-monitor/classes/download_taxonomies.class.php on line 156 Warning: Creating default object from empty value in /srv/psa05/hrmexpertise.nl/subdomains/blog/httpdocs/wp-content/plugins/download-monitor/classes/download_taxonomies.class.php on line 156 Should we stay or should we go? | Expertisecentrum Human Resource Management & Organizational Behavior

Should we stay or should we go?

door Niels van der Kam

Boekrecensies

Op 2 december jongstleden schetste Obama de “exit strategie” van de Verenigde Staten voor Afghanistan. Medio 2011 moeten de eerste troepen het land verlaten. Voordat het zover is, stuurt hij echter 30.000 extra troepen naar de het land. Bondgenoten worden geacht nog eens 10.000 troepen te leveren. Met deze 40.000 extra manschappen moet de Taliban een definitieve slag toegebracht worden. Ondertussen neemt de druk op Nederland toe om haar troepen niet terug te trekken. Het kabinet is verdeeld: blijven of weggaan? Ik zou leden van het kabinet aanraden het boek Overconfidence and War van Dominic Johnson te lezen voorafgaand aan een definitief besluit.

In Overconfidence and War: The Havoc and Glory of Positive Illusions betoogt Dominic Johnson dat oorlogen mede veroorzaakt worden door “positive illusions” aan de kant van één of beide partijen in een conflict. Overschatting van eigen kansen en capaciteiten is een wel haast universele menselijke eigenschap. 70 tot 90 procent van de mensen geeft aan dat hun eigen prestaties beter zijn dan die van anderen. Aangezien het logischerwijs onmogelijk is dat de meesten mensen beter zijn dan de meeste anderen, wordt dergelijke overschatting een “illusie” genoemd.

Johnson, die onder andere een achtergrond in evolutionaire biologie heeft, beschrijft hoe deze positieve illusies een evolutionaire achtergrond hebben en zowel in het verleden als het heden een heel positieve uitwerking kunnen hebben. Het hogere zelfvertrouwen dat voortkomt uit positieve illusies leidt tot hogere motivatie en volharding en daardoor uiteindelijk tot betere prestaties. Ook in het geval van oorlog kan je beargumenteren dat positieve illusies een positieve bijdrage aan het eindresultaat kunnen leveren. Wanneer je niet a priori in je eigen overmacht en kans op de overwinning gelooft, lijkt het niet logisch om een oorlog als nog te beginnen. Bovendien kunnen dergelijk overmachtgevoelens er toe leiden dat een opponent zich geïntimideerd voelt en zich daardoor wellicht eenvoudiger gewonnen geeft.

Echter, beargumenteert Johnsons, er is een verschil tussen optimisme over eigen prestaties en over-optimisme. Het verschil wordt gemaakt door de feedback die je ontvangt over je eigen capaciteiten en prestaties en die van je tegenstander. In de tijd van stammenoorlogen kregen betrokken partijen die feedback direct aangezien zij letterlijk tegenover elkaar stonden. In moderne conflicten is de lijn tussen de leiding en het front dusdanig lang dat feedback heel indirect of geheel niet binnenkomt. Het bijstellen van het zelfbeeld en het beeld over anderen wordt daardoor sterk bemoeilijkt. Als gevolg zullen conflicten sneller escaleren en wordt oorlog waarschijnlijker.

Het boek beschrijft in detail vier cases waarin volgens de auteur positieve illusies bijgedragen hebben aan de escalatie van het conflict: de eerste wereldoorlog, (de aanloop naar) de tweede wereldoorlog, de Cuban Missile Crisis en Vietnam. Johnsons analyse laat overtuigend zien dat, in tegenstelling tot louter rationele afwegingen, positieve illusies bij de politiek en of militaire leiders in ieder van deze cases een rol gespeeld hebben. Daarnaast komt in de cases de “dodelijke” combinatie van positieve illusies en Group Think aan bod, waarbij zelfoverschatting hand in hand gaat met een extreme gerichtheid op de eigen (besluitvormende) groep.

Johnson besluit het boek met een korte analyse van de 2e golfoorlog. Hij beredeneert dat zowel aan de kant van de Amerikanen als aan de kant van Irak positieve illusies over eigen capaciteiten en die van de ander een rol gespeeld moeten hebben. Aan de ene kant Sadam Husseins voortdurende provocatie van het Westen, in het bijzonder van de Verenigde Staten, in de veronderstelling dat daarop geen actie zou volgen. Aan de andere kant de illusie van de VS dat Irak daadwerkelijk beschikte over massavernietigingswapens, gecombineerd met de grove overschatting van de houding van de Irakese bevolking ten opzichte van de bezetter. Johnson laat zien dat niet alleen rationele argumenten (er waren genoeg tegenstanders van een inval met gegronde argumenten), maar ook positieve illusies een rol speelden bij de start van de oorlog in maart 2003.

Ik raad iedereen het boek van Johnson aan. Het geeft mijns inziens een frisse, interessant kijk op het ontstaan en de escalatie van wereldwijde politieke en militaire conflicten. Overconfidence and War van Dominic Johnson is te koop via Bol.com en Amazon.com.

Gedrag in organisaties wordt vaak ook gedreven door “illusies” in plaats van rationele afwegingen. Binnen het Expertisecentrum wordt daarom onderzoek gedaan naar positieve illusies en zelfoverschatting bij leidinggevenden. Daarbij staat de relatie tussen zelfoverschatting door leidinggevenden en effectiviteit van individuen en teams centraal. Voor meer informatie over dit onderzoek neemt u contact op met Niels van der Kam.

Wat betreft Afghanistan. De Taliban moet in 2001 de illusie hebben gehad dat de VS hen nooit met het gemak waarmee dat uiteindelijk ging, zou verdrijven uit de politieke en economische centra in Afghanistan. De VS moet op haar beurt hebben geloofd dat de Taliban gemakkelijk “vernietigend” kon worden. Het tegendeel blijkt waar; 2009 wordt het bloedigste jaar voor NATO troepen sinds het begin van de oorlog en de Taliban lijkt langzaam terrein te winnen. Obama stuurt nu 30.000 extra soldaten richting Afghanistan. Deze troepen hebben 18 maanden de tijd om de situatie in Afghanistan onder controle te krijgen. Maar zal dat ook lukken? Op basis waarvan verwacht Obama betere resultaten te boeken de Sovjet Unie 20 jaar geleden. In een poging de Russisch – Afghaanse oorlog ten positieve te beslechten stuurde Gorbatsjov destijds extra troepen naar Afghanistan, welke in korte tijd resultaten moesten boeken. Een jaar laten moesten zij zich terugtrekken na zwaar verlies van levens.

De strategie van de VS is erop gericht om aan de ene kant de Taliban een slag toe te brengen en aan de andere kant een lokaal Afghaans leger te trainen dat na de terugtrekking van de NATO de controle over het land moet bewaren. Het doel een voldoende groot Afghaans leger op de been te krijgen voor medio 2011 lijkt echter zeer ambitieus; de Republikeinse senator Jane Harman:

“Gen. McChrystal’s report called for 400,000 trained Afghan military and police to resource the mission. My two visits to the region this year persuade me that less than half this number is achievable. This means that any ‘exit’ based on a trained Afghan force is years or decades away and more U.S. troops may be requested.”

Verder lijkt men tot in de hoogste regionen van de regering en militaire top verdeeld over de te kiezen strategie. Laten we daarom hopen dat Obama’s keuze voor de huidige strategie een rationele is en dat hij niet, zoals een aantal van zijn voorgangers, ten prooi gevallen is aan positieve illusies.

Bookmark and Share